Tüketici ürünleri ve ambalaj endüstrisinin devleri, yıllar önce taahhüt ettikleri iddialı “plastik döngüselliği” hedeflerinin gerisinde kaldı. Bakir (virgin) hammadde fiyatlarındaki düşüş ve artan operasyonel maliyetler, geri dönüşüm tesislerini ekonomik bir çıkmaza sürüklüyor.
Geçtiğimiz yıllarda kamuoyunda artan plastik kirliliği endişelerine yanıt olarak bir araya gelen petrokimya ve hızlı tüketim ürünleri (FMCG) devleri, geri dönüşüm oranlarını artırma konusunda iddialı vizyonlar ortaya koymuştu. Ancak 2025 yılına yaklaşırken, sektör genelinde bu hedeflerin teknik ve ekonomik realitelerle örtüşmediği ortaya çıktı.
Bakir Polimerin Fiyat Avantajı ve Proses Ekonomisi
Sektörün önde gelen holdingleri, ambalajlarında kullandıkları “virgin” (işlenmemiş) plastik oranını düşürerek, ikincil hammadde (recycled content) kullanımını artırma sözü vermişti. Ancak son endüstriyel raporlar, bu taahhütlerin yerine getirilemediğini gösteriyor.
Geri dönüşüm firmaları, özellikle Asya pazarından gelen aşırı üretim kapasitesi nedeniyle fiyatları dip yapan bakir plastik ile rekabet etmekte zorlanıyor. Polimer zincirinin mekanik veya kimyasal geri dönüşüm süreçlerinden geçerek yeniden granül haline getirilmesi, mevcut enerji maliyetleri ve lojistik giderler altında bakir hammaddeye kıyasla pahalı kalıyor. Bu ekonomik dengesizlik, ABD başta olmak üzere birçok bölgede geri dönüşüm tesislerinin faaliyetlerini durdurmasına veya iflas etmesine neden oldu.
Hedeflerde Revizyon: 2025’ten 2035’e Erteleme
Maliyet baskısı ve tedarik zinciri zorluklarını gerekçe gösteren bazı global markalar, sürdürülebilirlik hedeflerini “güncelleyerek” termin tarihlerini 2030 veya 2035’e öteledi. Uzmanlar, şirketlerin geri dönüştürülmüş malzeme kullanma taahhütlerinin, bu malzemeler için gereken “green premium” (yeşil maliyet farkı) ödemeyi de kapsaması gerektiğini, ancak pratikte satın alma departmanlarının ucuz hammaddeye yöneldiğini belirtiyor.
“Gönüllülük Esası Sektörü Kurtarmaya Yetmiyor”
Mevcut tablo, endüstriyel ölçekte geri dönüşümün sadece şirketlerin “iyi niyet beyanlarına” veya gönüllü taahhütlerine bırakılamayacağını gösteriyor. Çevre mühendisleri ve sektör analistleri, “Yeşil Aklama” (Greenwashing) riskine dikkat çekerek, sürecin yasal zemine oturtulması gerektiğini savunuyor.
Uzmanlara göre çözüm; Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) yasalarının devreye girmesinde yatıyor. Avrupa Birliği ve Kaliforniya örneğinde olduğu gibi, ambalajlarda belirli oranda geri dönüştürülmüş içerik kullanımının yasal zorunluluk haline getirilmesi, ikincil hammadde pazarını canlandırmak ve proses güvenliğini sağlamak için tek çıkış yolu olarak görülüyor.
Endüstriyel gözlemciler, mevcut durumu “ilerlemenin durması” olarak nitelendirirken, geri dönüşüm sektörünün geleceği; hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalara ve regülasyonların kararlılığına bağlı görünüyor.
Haber Kaynağı
